Σάββατο, 29 Σεπτεμβρίου 2018

ΑΘΗΝΑ Ή ΜΑΚΕΔΟΝΙΑ;


[Δημοσιεύθηκε στην Εφημερίδα των Συντακτών, 28 Σεπτεμβρίου 2018]


            Γιώργος Ν. Οικονόμου
            Διδάκτωρ Φιλοσοφίας, συγγραφέας
            Oikonomouyorgos.blogspot.com


ΑΘΗΝΑ Ή ΜΑΚΕΔΟΝΙΑ;

            Ένα από τα αρνητικά του εθνικισμού, εκτός εννοείται της μισαλλοδοξίας, της βίας, του φανατισμού και του εμφυλιοπολεμικού διαχωρισμού σε πατριώτες και προδότες, είναι η συγκάλυψη των οικονομικών, κοινωνικών και πολιτικών ανισοτήτων, που διατρέχουν την κοινωνία. Εξαλείφονται οι ανισότητες από τη στιγμή που προτεραιότητα δίνεται στην ιδεολογική έννοια «έθνος», η οποία υποτίθεται ότι περιλαμβάνει όλους τους κατοίκους μιας χώρας, ότι όλοι ανήκουν σε ένα ενιαίο όλον χωρίς διαφορές. Αποτέλεσμα είναι η επί είκοσι πέντε έτη οπισθοχώρηση των κοινωνικών, πολιτικών δημοκρατικών αξιών που θα έπρεπε να αποτελούν στοιχεία κινητοποίησης και διεκδίκησης.
            Η τελευταία όξυνση του μακεδονικού από τους νεοέλληνες εθνικιστές έδειξε την αλήθεια αυτή σε όλο της το μέγεθος. Έδειξε, επί πλέον, την έλλειψη ιστορικών γνώσεων, ιστορικής συνείδησης και πολιτικού ρεαλισμού. Αυτά φάνηκαν λ.χ. στο γεγονός πως κάποιοι πανεπιστημιακοί παρουσίασαν τον Αριστοτέλη ως «μακεδόνα φιλόσοφο», αγνοώντας ή συγκαλύπτοντας το γεγονός ότι δεν υπάρχει ουδείς «μακεδόνας φιλόσοφος» ούτε «μακεδονική φιλοσοφία».  ούτε καν μία μακεδονική σχολή φιλοσοφίας ή ρητορικής.
            Πράγματι, ο Αριστοτέλης ήλθε στην Αθήνα όταν ήταν δεκαοκτώ ετών και μαθήτευσε επί δεκαοκτώ έτη στην φιλοσοφική σχολή του μεγάλου Αθηναίου φιλοσόφου Πλάτωνα. Άλλωστε την Αθήνα επέλεξε αργότερα, αν και μέτοικος, για να ανοίξει τη δική του φιλοσοφική σχολή μέχρι το τέλος της ζωής του. Ο Αριστοτέλης έγινε φιλόσοφος χάρις στη δημοκρατική και φιλοσοφική Αθήνα. Εάν είχε παραμείνει στη Μακεδονία, θα ήταν ένας απλός αξιωματούχος ή γιατρός της βασιλικής αυλής, όπως ο πατέρας του, και θα τον ήξεραν μόνο οι συμμετέχοντες στις αυλικές τελετές και στα βασιλικά δείπνα. Δεν υπήρχαν άλλες δυνατότητες και επιλογές στη στρατοκρατική μοναρχική Μακεδονία: ή στρατιώτης ή αυλικός ακόλουθος. Ο Αριστοτέλης επομένως είναι Αθηναίος φιλόσοφος μακεδονικής καταγωγής, όπως ο Καστοριάδης και ο Αξελός είναι Γάλλοι φιλόσοφοι ελληνικής καταγωγής.
            Εδώ ακριβώς έγκειται ένα μεγάλο πρόβλημα της ΝΔ, του ΚΙΝΑΛ και ενός μέρους της κοινωνίας: η έλλειψη ιστορικής, φιλοσοφικής και δημοκρατικής κουλτούρας. Η δημοκρατική Αθήνα με τις εκπληκτικές δημιουργίες της αποτέλεσε την κύρια βάση του δυτικού πολιτισμού, αυτού που ονομάσθηκε «ελληνοδυτικός πολιτισμός». Στην Αθήνα η βία είχε υποταχθεί στην έννομη συμβίωση, στη συλλογική συμμετοχή στα κοινά,  στον διάλογο και τη συναίνεση, στους πολίτες και την πολιτική. Άρα ο κόσμος αυτός ήταν αντίθετος με τη μοναρχική και δεσποτική διακυβέρνηση. Tη διαφορά της πολιτικής από την βασιλική εξουσία τονίζει και ο Αριστοτέλης, εκφράζοντας την πρώτη ως εξής: «η δε πολιτική ελευθέρων και ίσων αρχή».
            Όπως επισημαίνει η φιλόσοφος Hannah Arendt, το να ζει κανείς στην «πόλιν», το να είναι πολιτικό ον, να είναι πολίτης, σήμαινε ότι το κάθε τι αποφασιζόταν δια των λόγων και της πειθούς και όχι με τον καταναγκασμό και τη βία. Κατά την δημοκρατική αντίληψη, το να αναγκάζεις τους ανθρώπους δια της βίας, το να προστάζεις αντί να πείθεις ήσαν προπολιτικοί τρόποι συμπεριφοράς, οι οποίοι χαρακτήριζαν τον εκτός της «πόλεως» βίο – δηλαδή τον βίο στις μοναρχίες που στηριζόταν στη βία του μονάρχη και την υποταγή των υπηκόων, όπως συνέβαινε στη μακεδονική μοναρχία. Η Μακεδονία δεν είχε πολίτες, αλλά υπηκόους, δεν ανήκε στον κόσμο της «πόλεως», αλλά στον προπολιτικό κόσμο της βίας, του αυταρχισμού, της αυθαιρεσίας και της ανελευθερίας. Γι’ αυτό με την κυριαρχία των Μακεδόνων του Φιλίππου και του Αλεξάνδρου επικράτησε μέγα πολιτικό σκότος στην ανθρωπότητα, γενικευμένη ετερονομία. 
            Αυτοί που  είναι εναντίον της σύνθετης ονομασίας εμπνέονται μάλλον από την ανελεύθερη, αντιδημοκρατική, μοναρχική στρατοκρατική Μακεδονία: ακροδεξιοί, χουντικοί, φιλοβασιλικοί, φασίστες, ναζιστές, θρησκειοκάπηλοι, πολιτικάντηδες καιροσκόποι, κομματικοί ψηφοθήρες, απόστρατοι, έφεδροι, παρεκκλησιαστικές οργανώσεις, μοναχοί, ηγούμενοι και παπάδες, φιλοναζιστές και βυζαντινολάτρες μητροπολίτες. Φυσικά υπάρχουν και οι παρασυρμένοι από συναισθηματισμό ή από ιστορική και πολιτική άγνοια, που δεν μπορούν να καταταγούν στις πιο πάνω  αντιδημοκρατικές φυλές.
            Η αναβίωση του Μακεδονικού έδειξε την ανασφάλεια ενός μέρους της νεοελληνικής κοινωνίας, τα συμπλέγματά του και την έλλειψη σοβαρής σύγχρονης ταυτότητας. Η ταυτότητα δεν αποκτάται με μακεδονικές ιαχές, βυζαντινά λάβαρα και πλαστικές σημαίες, αλλά με περίσκεψη, παιδεία και δημοκρατική αναγέννηση. Ούτε με την μισαλλοδοξία, αλλά με την αναγνώριση του διαφορετικού, του Άλλου. Για να συγκροτηθεί μια ταυτότητα πρέπει να περάσει μέσα από τον Άλλο. Ο Άλλος δεν είναι άρνηση της ιστορίας, είναι συστατικό στοιχείο του κόσμου και της ταυτότητάς μας. Αυτό πίστευαν οι αρχαίοι Έλληνες και γι’ αυτό μεγαλούργησαν.   
            Η εθνικιστική μιζέρια ανέδειξε με δραματικό τρόπο την ανάγκη διάδοσης της δημοκρατικής κουλτούρας και της επανεκπαίδευσης στις αξίες της δημοκρατίας. Την ανάγκη για ένα γενικευμένο Διαφωτισμό που δεν γνώρισε ποτέ η νεοελληνική κοινωνία, για τη συγκρότηση μιας νέας ταυτότητας. Ευτυχώς δεν είμαστε Μακεδόνες, δυστυχώς δεν είμαστε Αθηναίοι. Όμως ένα σημαντικό μέρος της νεοελληνικής κοινωνίας προσπαθεί να βρεί την ταυτότητά του σε δημοκρατικές αξίες, τις οποίες εμποδίζουν οι ανερμάτιστοι εθνικιστές, υπό την αιγίδα ΝΔ, ΚΙΝ.ΑΛ, ΑΝΕΛ, ΧΑ, συντελώντας έτσι στην οικονομική χρεοκοπία, στην πολιτική παρακμή, την πολιτισμική υστέρηση και την ιστορική άγνοια.

Τετάρτη, 22 Αυγούστου 2018

ΜΙΑ ΕΠΙΚΙΝΔΥΝΗ ΑΝΙΚΑΝΟΤΗΤΑ


[Δημοσιεύθηκε στην Εφημερίδα των Συντακτών, 21 Αυγούστου 2018]


Γιώργος Ν. Οικονόμου
Διδάκτωρ Φιλοσοφίας, συγγραφέας


 ΜΙΑ ΕΠΙΚΙΝΔΥΝΗ ΑΝΙΚΑΝΟΤΗΤΑ 


            Η μέχρι τώρα πορεία του Κυριάκου Μητσοτάκη στην προεδρία της ΝΔ έχει δείξει  τις μεγάλες ελλείψεις του ως πολιτικού. Τα μόνα στοιχεία που διαθέτει είναι η δημαγωγία, ο λαϊκισμός, ο εθνικισμός, η εκλογολογία, η ευτελής ρητορεία, ευφυολογήματα εμπνευσμένα από τον Αρκά, η στείρα αντιπολίτευση δίχως κάποιο ουσιαστικό επιχείρημα, δίχως κάποια εποικοδομητική πρόταση και συζήτηση. Με τέτοια στοιχεία όμως δεν γίνεται ουσιαστική πολιτική που έχει ανάγκη η χώρα, η οποία βρίσκεται σε κατάσταση χρεοκοπίας εδώ και 10 έτη, το δε μέλλον της είναι αβέβαιο. Στα μεγάλα και δύσκολα προβλήματα ο Μητσοτάκης δεν έχει καμία απάντηση, ούτε πρόγραμμα πειστικό ούτε αρχές που προάγουν μία πολιτική κοινωνία και διασφαλίζουν δικαιώματα και ελευθερίες. Με κενή πολιτική και πομπώδη ρητορεία το μόνο βέβαιο είναι η επιδείνωση, όχι μόνο της οικονομίας, αλλά και της γενικώτερης κατάστασης της κοινωνίας.
            Από την άλλη ένα ανησυχητικό στοιχείο είναι η κολακεία και η προστασία εκ μέρους του των πιο αντιδραστικών στοιχείων του χώρου της ακροδεξιάς όπως είναι τα άτομα του πρώην ΛΑΟΣ και η παρέα τού επίσης ανίκανου Σαμαρά, στους οποίους φαίνεται ότι είναι εγκλωβισμένος. Έτσι όμως ακυρώνεται η πορεία προς μία σοβαρή φιλελεύθερη Δεξιά, παρά τις προσπάθειες που έγιναν από την οικογένεια Καραμανλή. Η ακύρωση είχε ξεκινήσει με τον εθνικιστή, θρησκειοκάπηλο και συνυπεύθυνο για το μακεδονικό αδιέξοδο Σαμαρά. Η έλλειψη αυτή έρχεται να χειροτερέψει την κατάσταση η οποία έχει επιδεινωθεί από την έλλειψη μιας σοβαρής και ικανής Αριστεράς. Όπως η χώρα δεινοπάθησε από τον ΣΥΡΙΖΑ και τις συμμαχίες του με ανερμάτιστα  στοιχεία (Καμμένος, Βαρουφάκης Λαφαζάνης, Κωνσταντοπούλου) έτσι θα δεινοπαθήσει και από τη ΝΔ του Μητσοτάκη και τις απαράδεκτες συμμαχίες του με ακραίους ρεβανσιστές εθνικιστές (Σαμαράς, Γεωργιάδης, Βορίδης κ.ά).
            Χαρακτηριστικό δείγμα αποτυχημένης γραφής του Μητσοτάκη  είναι ο χειρισμός του «μακεδονικού», δια του οποίου ταυτίσθηκε με όλα τα αντιδραστικά κομμάτια του ακροδεξιού χώρου και της Εκκλησίας, απεμπολώντας την παλαιότερη γραμμή του κόμματός του για σύνθετη ονομασία και επιδεικνύοντας ασύστολο καιροσκοπισμό. Όσο και να θελήσει να διαφοροποιηθεί με τακτικισμούς και εξυπνακισμούς είναι δύσκολο να απεμπλακεί από το αδιέξοδο που προκαλεί. Η φιλοδοξία για την εξουσία υπερέβη την μέριμνα για το κοινό αγαθό και θρέφει τις πιο ακραίες εθνικιστικές νοοτροπίες οδηγώντας σε επικίνδυνη πόλωση, βία και τρομοκρατία, που βλέπουμε καθημερινώς.
            Επί πλέον ο Μητσοτάκης ψεύδεται, συνειδητώς ή ανεπιγνώστως, σε βασικές πτυχές του προβλήματος που δημιούργησε ο πατέρας του και το κόμμα του και επικαλείται διάφορα στοιχεία για δικαιολογίες όπως το ζήτημα της γλώσσας και της εθνότητας της γείτονος χώρας. Τα ζητήματα όμως αυτά είναι λυμένα σε διεθνές επίπεδο και τα έχει αποδεχθεί και η ΝΔ. Ο Μητσοτάκης υπαναχώρησε από δεδηλωμένες θέσεις και αρχές που καθορίσθηκαν από κοινού με τα άλλα κόμματα στο Βουκουρέστι το 2008 για σύνθετη ονομασία, αλλά και από δικές του θέσεις διατυπωμένες παλαιότερα. Αυτό σημαίνει ότι άγεται και φέρεται από τους ακροδεξιούς εθνικιστές του κόμματός του. Σημαίνει επίσης πως είναι κυνικός και αδίστακτος πολιτικάντης και μπορεί να κάνει συμμαχία ακόμη και με τον (μαύρο) διάβολο προκειμένου να ασκήσει την εξουσία, έτσι που τυχόν διακυβέρνησή του θα ανοίξει τους ασκούς του Αιόλου και θα προκαλέσει ολέθριο αλαλούμ. Επομένως είναι άκρως επικίνδυνος.
            Ουδείς στο κόμμα της ΝΔ, πολιτικός, διανοούμενος ή πανεπιστημιακός,  βρέθηκε για να δώσει μια πραγματιστική διάσταση των πραγμάτων. Τόση μεγάλη έλλειψη ρεαλισμού και επιχειρημάτων, τόλμης και αξιοπρέπειας είναι πρωτοφανής.      Από την άλλη, η ολίγιστη Φώφη Γεννηματά, επίσης προϊόν του κομματικού σωλήνα και της οικογενειοκρατίας, μιμείται τον Μητσοτάκη σε παλαιοκομματισμό, επιβεβαιώνοντας την ιδεολογία του βαθέος ΠΑΣΟΚ και το σύνδρομο του ιδρυματισμού. Από την ταύτιση των δύο κομμάτων σε αποτυχημένες παλαιοκομματικές τακτικές ακόμη και σήμερα, μπορεί εύκολα να καταλάβει κανείς γιατί τα δύο κόμματα της Μεταπολίτευσης οδήγησαν τη χώρα στον γκρεμό και γιατί είναι ανίκανα να την βγάλουν από το αδιέξοδο.
            Απ’ ό,τι φαίνεται το DNA της οικογένειας Μητσοτάκη εμπεριέχει την αποτυχία και τα αδιέξοδα. Η αρχή έγινε με την «αποστασία» του 1965 με πρωτεργάτη τον πατέρα Μητσοτάκη, στη συνέχεια με τον εγκλωβισμό στη μη σύνθετη ονομασία το 1992 πάλι με τον πατέρα και τώρα η μικροκομματική αντιπολίτευση με τον υιό Μητσοτάκη πάλι για τη μη σύνθετη ονομασία. Τελικώς τα μόνα προσόντα του υιού είναι η ακροδεξιά πορεία, η δημαγωγική κενότητα και το όνομα της οικογένειας Μητσοτάκη.  Δυστυχώς η γενικευμένη χρεοκοπία της χώρας, που προήλθε και από την οικογενειοκρατία, αναπαράγει την τελευταία με τον πιο άσχημο τρόπο, δίχως η κοινωνία να δείχνει ικανή και πρόθυμη να απαλλαγεί από αυτήν. Θα υποστεί ασφαλώς τις ολέθριες συνέπειες, όπως τις υπέστη και με τους προηγούμενους. Θα μπορέσει μήπως να βάλει φραγμό στην ασύστολη και επικίνδυνη φιλοδοξία για εξουσία του νεώτερου Μητσοτάκη ή θα παραμείνει έρμαιο της οικογενειοκρατικής  ολέθριας παράδοσης; Ιδού το διακύβευμα.